כותרת:  "אלה גונבים חלומות, ואלה משלמים המחיר – הגזענות בין הספרות למציאות"

ד"ר ראוויה בורבארה- מפמ"רית שפה ערבית, משרד החינוך

 

תקציר: הספרות אינה עולם מנותק מהמציאות – היא מראָה, ולעתים גם תסריט. דמויות שחורות, ערביות, מזרחיות ואחרות נכתבו לאורך ההיסטוריה מנקודת מבטו של הרוב, נצבעו בסטריאוטיפים, נעשו לאחרות ולמוחרגות – ולפעמים נמחקו לחלוטין. מה שמתחיל בין דפי ספר לא נשאר שם.

בסדנה זו נחקור יחד את הקשר בין ייצוגים ספרותיים לבין גזענות חברתית: כיצד טקסטים עיצבו תודעה, ביססו דעות קדומות, ואפשרו – לעתים בלי לשים לב – את שלילת חלומותיהם ואפשרויותיהם של בני קבוצות מוחלשות. ולצד זאת, נבחן גם את כוחה של הספרות לתקן, להכיל, ולהשמיע קולות שנדמו. באמצעות קריאה ביקורתית של טקסטים, שיח קבוצתי ורגעים של עצירה אישית, נשאל: מי מספר את הסיפור? מי נעדר ממנו? ומה קורה לאנשים חיים כשהנרטיב שנכתב עליהם מוחק את אנושיותם? הסדנה מזמינה לחשיבה עמוקה, לאי-נוחות פורייה, ולתקווה שספרות אחרת – ומציאות אחרת – אפשריות.

 

عنوان الورشة: "هؤلاء يسرقون الأحلام، وهؤلاء يدفعون الثمن – العنصرية بين الأدب والواقع"

د. راوية بربارة – مفتشة اللغة العربية، وزارة التربية والتعليم

 

ملخص: الأدب ليس عالماً منفصلاً عن الواقع، بل هو مرآة، وأحياناً نصٌّ أيضاً. لقد كُتبت شخصيات سوداء وعربية ومزراحية وغيرها عبر التاريخ من منظور الأغلبية، مُلوّنة بالصور النمطية، ومُهمّشة ومُستبعدة، بل ومُحيت تماماً في بعض الأحيان. ما يبدأ بين صفحات كتاب لا يبقى حبيساً لها. في هذه الورشة، سنستكشف معاً العلاقة بين التمثيلات الأدبية والعنصرية الاجتماعية: كيف شكّلت النصوص الوعي، ورسّخت الأحكام المسبقة، ومكّنت – أحياناً دون أن نُدرك – من إنكار أحلام وإمكانيات أفراد الفئات المهمّشة. إلى جانب ذلك، سندرس أيضاً قدرة الأدب على التصحيح والاحتواء وإعطاء صوت للأصوات التي أُسكتت. من خلال القراءة النقدية للنصوص، والنقاش الجماعي، ولحظات التأمل الشخصي، نتساءل: من يروي القصة؟ ومن الغائب عنها؟ وماذا يحدث للأشخاص الأحياء عندما تمحو الرواية المكتوبة عنهم إنسانيتهم؟ تدعو ورشة العمل إلى التفكير العميق، وإلى الشعور بعدم الارتياح المثمر، وإلى الأمل في إمكانية وجود آداب أخرى – وحقائق أخرى.

 

Title:  "These Steal Dreams, and These Pay the Price – Racism Between Literature and Reality"

Dr. Rawia Barbara – Arabic Language Teacher, Ministry of Education

Abstract: Literature is not a world disconnected from reality – it is a mirror, and sometimes also a script. Black, Arab, Mizrahi and other characters have been written throughout history from the perspective of the majority, colored with stereotypes, made other and excluded – and sometimes erased altogether. What begins between the pages of a book does not stay there.

In this workshop, we will explore together the connection between literary representations and social racism: how texts have shaped consciousness, established prejudices, and enabled – sometimes without noticing – the negation of the dreams and possibilities of members of disadvantaged groups. Alongside this, we will also examine the power of literature to correct, contain, and give voice to voices that have been silenced. Through critical reading of texts, group discussion, and moments of personal pause, we ask: Who is telling the story? Who is absent from it? And what happens to living people when the narrative written about them erases their humanity? The workshop invites deep thinking, fruitful discomfort, and the hope that other literatures – and other realities – are possible.